Waarom een dubbel filterbakje de beste extractie geeft en essentieel is om je koffiemaler af te stellen
Delen
Waarom een dubbel filterbakje de beste extractie geeft (en essentieel is om je maler af te stellen)
Wie zijn koffiemaler wil afstellen voor de perfecte espresso, moet één fundamentele keuze maken: werk je met een enkel of een dubbel filterbakje?
Veel thuisbarista’s gebruiken willekeurig wat in de piston (filterdrager) zit. Maar als je technisch correct wilt afstellen — op smaak, extractie en doorlooptijd — dan is het dubbele filterbakje altijd de juiste keuze.
In dit artikel leg ik exact uit waarom.
Wat gebeurt er tijdens espresso-extractie?
Een espressomachine werkt met ongeveer 9 bar druk. Dat betekent dat heet water met forse kracht door een compact bed van gemalen koffie wordt geperst.
Die druk blijft constant.
Wat niet constant is, is:
- De maling
- De verdeling van de koffie
- De weerstand in het filterbakje
- De geometrie van het bakje
En juist die laatste factor wordt vaak onderschat.
Enkel vs. dubbel filterbakje: het fundamentele verschil
1️⃣ Dubbel filterbakje
Kenmerk: rechte wanden die recht naar beneden lopen.
Dat betekent:
- De weerstand is overal gelijk
- Het water ervaart een uniforme tegendruk
- De extractie verloopt evenredig
Alle koffiedeeltjes worden op dezelfde manier aangesproken door het water.
Resultaat:
→ Gebalanceerde extractie
→ Controleerbare smaak
→ Betrouwbare afstelling van je maler
2️⃣ Enkel filterbakje
Kenmerk: taps toelopende wanden (trechtervorm).
Water zoekt altijd de weg van de minste weerstand.
Wat gebeurt er bij 9 bar druk?
- In de hoeken ontstaat onderextractie
- In het midden ontstaat overextractie
- Extractie is ongelijk verdeeld
Gevolg in smaak:
| Probleem | Smaakresultaat |
|---|---|
| Onderextractie | Te veel zuren |
| Overextractie | Bitterheid, verbrande tonen |
Je krijgt dus twee smaken tegelijk in één shot. Dat maakt correct afstellen vrijwel onmogelijk.
Waarom je je maler altijd afstelt met een dubbel bakje
Als je je maling wilt optimaliseren, heb je twee meetpunten nodig:
- Doorlooptijd (25–30 seconden)
- Smaak
Met een dubbelbakje kun je technisch betrouwbaar werken:
- Je doseert ±18 gram
- Je mikt op een ratio van ongeveer 1:2 (of 1:3)
- Je kijkt of je binnen 25–30 seconden uitkomt
Daarna ga je proeven.
* Er zijn verschillende bakjes voor verschillende merken. Lees de blogpost: Hoeveel gram koffie heb ik nodig in mijn filterdrager?
Afstellen op smaak: zo doe je dat correct
Wanneer je binnen de juiste tijd zit, komt het echte werk: proeven.
Espresso te zuur?
- Dat wijst op onderextractie (mits je niet met een single origin Afrikaanse koffie werkt)
- Zet je maler iets fijner
Je verlengt de extractie waardoor bitters iets meer vrijkomen en balans ontstaat.
Espresso te bitter?
- Dat wijst op overextractie (mits je niet met een Robusta koffieboon werkt)
- Zet je maler iets grover
Je laat het eerste extractiedeel (waar zuren vrijkomen) iets meer domineren.
Belangrijk:
Je werkt altijd in kleine stapjes.
Waarom een espressomachine eigenlijk “voor twee” is gebouwd
Een pistonmachine is ontworpen om:
- Twee espresso’s tegelijk te zetten
- Of één dubbele espresso te gebruiken als basis voor:
- Cappuccino
- Latte
- Americano
- Flat white
Technisch gezien is de machine dus geoptimaliseerd voor het dubbele bakje. Het enkele bakje is meer een praktische optie — geen extractietechnisch ideale oplossing.
Conclusie
Wil je:
- Je maler correct afstellen
- Extractie technisch begrijpen
- Controle krijgen over smaak
- Constante espresso maken
Gebruik dan altijd een dubbel filterbakje.
Het rechte ontwerp zorgt voor een gelijkmatige tegendruk, een evenwichtige extractie en een betrouwbare basis om op smaak af te stellen.
De maler stel je niet af op tijd alleen.
Je stelt hem af op balans in het kopje.
En die balans begint bij het juiste bakje.
Veelgestelde Vragen:
1. Kan ik mijn koffiemaler ook afstellen met een enkel filterbakje?
Technisch kan het, maar het is niet betrouwbaar.
Een enkel filterbakje heeft taps toelopende wanden, waardoor de weerstand ongelijk verdeeld is. Water zoekt bij 9 bar druk de weg van de minste weerstand, waardoor onder- en overextractie tegelijk kunnen optreden.
Dat maakt het vrijwel onmogelijk om je maling puur op smaak en extractietijd correct te kalibreren.
Voor een consistente afstelling is een dubbel filterbakje altijd de juiste keuze.
2. Hoeveel gram koffie moet er precies in een dubbel filterbakje?
Dat hangt af van het type bakje, maar voor een standaard 58mm dubbel filterbakje is dit meestal:
17–19 gram koffie
Belangrijker dan het exacte gramgetal is:
-
Dat je consistent doseert
-
Dat je werkt met een vaste ratio (bijvoorbeeld 1:2)
-
Dat je binnen 25–30 seconden uitkomt
Pas daarna ga je op smaak finetunen.
3. Waarom smaakt mijn espresso zuur terwijl de doorlooptijd goed is?
Als je binnen 25–30 seconden zit maar je espresso nog steeds zuur smaakt, kan dat meerdere oorzaken hebben:
-
Je maling is nét iets te grof
-
Je temperatuur is te laag
-
Je gebruikt een licht gebrande single origin (bijvoorbeeld Afrikaans profiel)
-
Je hebt last van channeling door slechte verdeling
De doorlooptijd is een richtlijn — smaak blijft altijd het beslissende criterium.
4. Is een dubbel filterbakje ook beter als ik maar één espresso wil drinken?
Ja.
Je kunt gewoon een dubbele espresso zetten en:
-
Beide shots apart drinken
-
Of één shot gebruiken en de rest weggooien (technisch zonde, maar extractietechnisch correct)
-
Of werken met een kortere ratio (bijvoorbeeld 1:1,5)
De machine is ontworpen voor het dubbele bakje. Het enkele bakje is vooral een praktische toevoeging, geen technisch ideale extractie-oplossing.
5. Wat is belangrijker bij het afstellen van mijn maler: tijd of smaak?
Smaak.
De tijd (25–30 seconden) is een controlepunt om te zien of je in de juiste extractiezone zit.
Maar uiteindelijk stel je je maler af op balans in het kopje:
-
Te zuur → iets fijner malen
-
Te bitter → iets grover malen
Kleine stappen. Altijd proeven.
Techniek ondersteunt smaak — niet andersom.
6. Wat moet ik doen als ik toch een enkele espresso wil drinken?
Stel je koffiemaler altijd eerst af met een dubbel filterbakje — op de verse espresso blend of single origin die je gebruikt.
Waarom?
Het dubbele bakje geeft je een gelijkmatige tegendruk en dus een technisch betrouwbare extractie. Daarmee bepaal je de optimale maalgraad op basis van:
-
Doorlooptijd (±25–30 seconden)
-
Ratio (bijvoorbeeld 1:2)
-
Smaakbalans
Wanneer je maling correct staat afgesteld, kun je vervolgens overschakelen naar je enkele filterbakje.
Belangrijk om te begrijpen:
Met een enkel bakje krijg je niet dezelfde extractie-uniformiteit als met een dubbel bakje. Door de taps toelopende vorm ontstaat altijd een iets minder gelijkmatige doorstroming.
Maar — en dit is cruciaal — je maalgraad blijft wél correct afgestemd op de koffie die je gebruikt.
Je levert dus iets in op extractie-precisie, maar niet op basisafstelling van je maler.
Praktisch gezien betekent dit:
-
Eerst technisch correct kalibreren met dubbel bakje
-
Daarna enkel bakje gebruiken voor je enkele espresso
-
En accepteren dat de extractie iets minder perfect is
Zo werk je gecontroleerd, zonder je hele afstelling telkens te verstoren.